भारतातील केस गळतीसाठी सर्वोत्तम शॅम्पू: त्वचारोगतज्ज्ञांनी प्रमाणित केलेली एक संपूर्ण मार्गदर्शिका

उशीवर, अंघोळीच्या नाल्यात, कंगव्यावर किंवा केसांमधून हात फिरवल्यावर सर्वत्र गळलेले केस दिसणे खरोखरच त्रासदायक वाटू शकते. दररोज सुमारे ५० ते १५० केस गळणे सामान्य असू शकते; मात्र केस जास्त प्रमाणात गळणे, केस विरळ होणे किंवा टक्कल पडल्यासारखे ठिपके दिसणे हे शरीरातील एखाद्या समस्येचे लक्षण असू शकते.

केसगळतीमुळे आत्मविश्वासावर परिणाम होऊ शकतो. त्यावरील योग्य उपाय हा केसगळतीच्या कारणावर अवलंबून असतो आणि हे कारण प्रत्येक व्यक्तीनुसार वेगळे असू शकते. कोंडा, टाळूवर साचलेली घाण किंवा अतिरिक्त तेल, कोरडेपणा, केस तुटणे, पोषक घटकांची कमतरता, संप्रेरकांमधील बदल, ताणतणाव आणि आनुवंशिकता ही केसगळतीची काही सामान्य कारणे आहेत.

योग्य केस धुण्याचे द्रावण टाळू स्वच्छ ठेवण्यास, कोंडा नियंत्रित करण्यास, टाळूवर साचलेला थर कमी करण्यास आणि केस तुटणे कमी करण्यास मदत करू शकते. मात्र, केस धुण्याचे द्रावण प्रत्येक प्रकारची केसगळती दूर करू शकत नाही किंवा नवीन केस येण्याची हमी देऊ शकत नाही.

या मार्गदर्शकातून तुमच्या टाळूचा प्रकार, केसांची समस्या आणि योग्य घटक यांचा विचार करून भारतात केसगळती कमी करण्यासाठी योग्य केस धुण्याचे द्रावण कसे निवडावे, हे जाणून घेऊया.

केसगळती कशामुळे होते आणि केस धुण्याचे द्रावण कधी मदत करू शकते? 

केसगळतीचे एकच ठराविक कारण नसते. त्यामागे शरीरातील अंतर्गत कारणे किंवा बाह्य कारणे असू शकतात. केसगळतीची विविध कारणे पुढीलप्रमाणे असू शकतात:

• ताणतणाव
• कोंडा आणि टाळूशी संबंधित इतर समस्या
• अतिरिक्त तेल, टाळूवर किंवा वापरलेल्या प्रसाधनांमुळे साचलेला थर
• अयोग्य आहार किंवा पोषक घटकांची कमतरता
• संप्रेरकांमधील बदल आणि आनुवंशिक कारणे
• अति उष्णतेचा वापर करून केसांची रचना करणे, केस घट्ट बांधणे
• रासायनिक प्रक्रिया
• काही औषधांमुळे होणाऱ्या प्रतिक्रिया
• काही आजार

शरीरातील अंतर्गत कारणांवर केवळ केस धुण्याचे द्रावण वापरून उपाय करता येत नाही. मात्र, कोंडा, टाळूवर अधिक तेलकटपणा, टाळूशी संबंधित काही समस्या यांसारख्या सामान्य कारणांवर योग्य केसगळती कमी करण्यासाठीचे केस धुण्याचे द्रावण वापरून नियंत्रण मिळवण्यास मदत होऊ शकते.

केसगळती कमी करण्यासाठीचे केस धुण्याचे द्रावण कसे काम करते?

केसगळती कमी करण्यासाठीची केस धुण्याची द्रावणे प्रामुख्याने टाळू स्वच्छ ठेवणे, टाळूचे आरोग्य चांगले राखणे आणि केसांची स्थिती सुधारण्यास मदत करण्यासाठी तयार केली जातात. यामुळे केस तुटणे कमी होण्यास तसेच अतिरिक्त तेल, टाळूवर साचलेला थर आणि कोंडा यांसारख्या टाळूशी संबंधित समस्यांवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होऊ शकते. या समस्यांमुळे केस अधिक प्रमाणात गळताना दिसू शकतात.

केसगळती कमी करण्यासाठीचे केस धुण्याचे द्रावण पुढील प्रकारे मदत करू शकते:

• अतिरिक्त तेल, धूळ आणि टाळूवर साचलेला थर दूर करण्यास
• टाळू स्वच्छ आणि ताजातवाना ठेवण्यास
• योग्य औषधी केस धुण्याचे द्रावण वापरल्यास कोंड्यावर नियंत्रण ठेवण्यास
• टाळूवर साचलेल्या थरामुळे किंवा अयोग्य प्रसाधनांमुळे होणारी जळजळ कमी करण्यास
• केस सहज विंचरता येण्यास आणि मऊ राहण्यास
• केसांना पोषण देऊन त्यांचे संरक्षण करण्यास
• कोरडेपणा आणि केस तुटणे कमी करण्यास

मात्र, केस धुण्याचे द्रावण केसगळतीच्या प्रत्येक कारणावर उपचार करू शकत नाही. त्याचा फायदा प्रामुख्याने त्यातील घटक, तुमच्या टाळूची स्थिती आणि केसगळतीमागील मूळ कारण यावर अवलंबून असतो.

केसगळतीसाठी केस धुण्याच्या द्रावणाच्या मर्यादा

हा मुद्दा समजून घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. योग्य केस धुण्याचे द्रावण टाळूचे आरोग्य सुधारण्यास, टाळूशी संबंधित काही समस्यांवर नियंत्रण ठेवण्यास आणि केस तुटणे कमी करण्यास मदत करू शकते; मात्र केसगळतीच्या प्रत्येक कारणावर ते उपचार करू शकत नाही.  

केस धुण्याचे द्रावण पुढील समस्यांवर उपाय करू शकत नाही:

• आनुवंशिक केसगळतीवर उपचार करणे
• लोह किंवा इतर पोषक घटकांची कमतरता भरून काढणे
• संप्रेरकांशी संबंधित विकारांवर उपचार करणे
• प्रत्येक प्रकारची केसगळती थांबवणे किंवा पूर्ववत करणे
• नवीन केस येण्याची हमी देणे

केसगळती कमी करण्यासाठी योग्य केस धुण्याचे द्रावण कसे निवडावे?

केसगळतीची कारणे प्रत्येक व्यक्तीनुसार वेगवेगळी असू शकतात. त्यामुळे तुमच्या टाळूला अनुरूप आणि केसांच्या विशिष्ट समस्येवर उपयोगी ठरणारे घटक असलेले केस धुण्याचे द्रावण निवडणे महत्त्वाचे आहे.

तुमच्यासाठी योग्य केसगळती कमी करण्यासाठीचे केस धुण्याचे द्रावण निवडण्यासाठी या तीन सोप्या पायऱ्या लक्षात ठेवा.

पायरी १: तुमच्या टाळूचा प्रकार ओळखा

केस धुण्याचे द्रावण निवडण्यापूर्वी तुमच्या टाळूचा प्रकार ओळखा. तुमचा टाळू तेलकट, कोरडा, खवलेदार किंवा संवेदनशील आहे का, हे समजल्यास योग्य प्रकारचे द्रावण निवडता येते आणि जळजळ किंवा अवांछित प्रतिक्रिया होण्याचा धोका कमी करता येतो.

पायरी २: तुमच्या केसांची समस्या ओळखा

केस कुरळे होणे, कोरडेपणा, केसांचे नुकसान किंवा केस विरळ होणे यांसारख्या विविध समस्यांमुळेही केसगळती वाढू शकते. योग्य घटक असलेले केस धुण्याचे द्रावण वापरल्यास या समस्यांवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होऊ शकते. 

खालीलपैकी कोणत्या समस्येमुळे तुमचे केस गळत आहेत किंवा तुम्हाला इतर कोणती समस्या जाणवत आहे, हे तपासा आणि त्यानुसार योग्य केस धुण्याचे द्रावण निवडा.

• केस तुटणे
• कोरडेपणा
• कमकुवत किंवा खराब झालेले केस
• केस कुरळे होणे
• केस विरळ होणे

पायरी ३: घटक तपासा

केवळ “केसगळती कमी करणारे”, “नैसर्गिक”, “केसांची वाढ” किंवा “त्वचारोगतज्ज्ञांनी तपासलेले” अशा उल्लेखांवर विश्वास ठेवण्याऐवजी, तुमच्या केस धुण्याच्या द्रावणामध्ये योग्य घटक आहेत की नाहीत, हे तपासा. 

तुमच्या टाळूचा प्रकार आणि केसांची समस्या ओळखल्यानंतर त्यानुसार योग्य घटक असलेले द्रावण निवडा. पुढील विभागात विविध प्रकारच्या टाळूच्या आणि केसांच्या समस्यांचा विचार करून, केसगळतीवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत करू शकणाऱ्या त्वचारोगतज्ज्ञांनी सुचवलेल्या सामान्य घटकांची माहिती दिली आहे.

केसगळतीसाठी केस धुण्याच्या द्रावणातील योग्य घटक: पुराव्यांनुसार काय दिसून येते?

योग्य घटक असल्यास एखादे केस धुण्याचे द्रावण विशिष्ट प्रकारच्या टाळूसाठी किंवा केसांच्या समस्येसाठी अधिक उपयुक्त ठरू शकते. अनेक त्वचारोगतज्ज्ञांच्या मते, बायोटिन, कॅफीन आणि दूध प्रथिन यांसारखे घटक टाळूला पोषण देऊन केसांच्या विविध समस्यांवर नियंत्रण ठेवण्यास आणि केसगळती कमी करण्यास मदत करू शकतात.

टीप:  केटोकोनाझोल हा टाळूच्या काही विशिष्ट समस्यांसाठी वापरला जाणारा औषधी घटक आहे. त्याचा वापर उत्पादनावर दिलेल्या सूचनांनुसार किंवा तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार करावा.

हेही वाचा: केटोकोनाझोल शॅम्पू: फायदे, उपयोग, वापरण्याची पद्धत आणि दुष्परिणाम

भारतामध्ये केसगळतीसाठी झीलॅब फार्मसीने सुचवलेली सर्वोत्तम ३ केस धुण्याची द्रावणे

योग्य केस धुण्याचे द्रावण निवडल्याने टाळूशी संबंधित समस्या नियंत्रित करण्यास आणि केस तुटणे कमी करण्यास मदत होऊ शकते. केसगळतीच्या वेगवेगळ्या समस्यांसाठी झीलॅब फार्मसी ने सुचवलेली त्वचारोगतज्ज्ञांच्या मान्यतेची ही तीन द्रावणे पाहूया.

झीलॅब अतिरिक्त तेल नियंत्रित करणारे केसगळती कमी करण्याचे केस धुण्याचे द्रावण

झीलॅब सेबम रेग्युलेटिंग अँटी हेअर फॉल शॅम्पू 240ml

हे अतिरिक्त तेल नियंत्रित करणारे केसगळती कमी करण्याचे द्रावण टाळूवरील अतिरिक्त तेल स्वच्छ करण्यास आणि टाळू व केसांचे आरोग्य चांगले राखण्यास मदत करते.

• घटक: कोरफड + डी-पॅन्थेनॉल (जीवनसत्त्व ब५चे पूर्वरूप) + जीवनसत्त्व ब६ + दूध प्रथिन + कॅलेंडुला अर्क + सेज पानांचा अर्क + गव्हाच्या अंकुराचे तेल + बायोटिन (जीवनसत्त्व ब७) + बदामाचे तेल + खोबरेल तेल + ऑलिव्ह तेल
• फायदे: अतिरिक्त तेल, टाळूवर साचलेला थर आणि केस कमकुवत होण्यावर नियंत्रण ठेवण्यास मदत करते.

बायोटिनयुक्त दूध प्रथिन केस धुण्याचे द्रावण

बायोटिनयुक्त मिल्क प्रोटीन हेअर शॅम्पू

हे पोषण देणारे केसगळती कमी करण्याचे द्रावण केस स्वच्छ करण्यास, मऊ ठेवण्यास आणि केस मजबूत होऊन कमी तुटण्यास मदत करते.

• घटक: कोरफड + दूध प्रथिन + डी-पॅन्थेनॉल + बायोटिन + गव्हाच्या अंकुराचे तेल + ऑलिव्ह तेल + खोबरेल तेल + बदामाचे तेल
• फायदे: कमकुवत केसांना मऊ ठेवण्यास आणि केस तुटल्यामुळे होणारी केसगळती कमी करण्यास मदत करते.

जीवनसत्त्व ब५युक्त झीलॅब लाल कांदा केस धुण्याचे द्रावण

झीलॅब रेड अनियन शॅम्पू विथ व्हिटॅमिन B5

हे केसगळती कमी करण्याचे द्रावण केस स्वच्छ आणि मऊ ठेवण्यासोबतच केस मजबूत होण्यास आणि तुटणे कमी होण्यास मदत करते.

• घटक: कांद्याचा अर्क + जीवनसत्त्व ब५ + सक्रिय डायमेथिकोन + ग्लिसरीन + कोकामिडोप्रोपिल बेटाइन + सोडियम लॉरेथ सल्फेट + शुद्ध पाणी
• फायदे: कोरड्या केसांना मऊ ठेवण्यास आणि केस तुटणे कमी करण्यास मदत करते.

केसगळतीसाठी कोणते घटक टाळावेत किंवा जपून वापरावेत?

योग्य घटक असलेले केस धुण्याचे द्रावण वापरण्यासोबतच, केसगळती आणि केसांचे आरोग्य बिघडवू शकणारे घटक टाळण्याचा प्रयत्न करा. पुढील घटकांमुळे केस तुटणे, टाळू कोरडा होणे किंवा टाळूवर थर साचणे यांसारख्या समस्या होऊ शकतात. या समस्या केसगळतीची सामान्य कारणे आहेत.

• अतिशय तीव्र सल्फेट असलेली केस स्वच्छ करणारी द्रावणे
• तीव्र सुगंध असलेले घटक, विशेषतः संवेदनशील टाळूसाठी
• पॅराबेन्स आणि सिलिकॉन्स
• अल्कोहोलयुक्त घटक 
• खाज किंवा जळजळ निर्माण करणारा कोणताही घटक
• टाळूवरील साचलेला थर दूर करणाऱ्या द्रावणांचा अति वापर

केसगळती कमी करण्यासाठीचे केस धुण्याचे द्रावण योग्य पद्धतीने कसे वापरावे?

केसगळती कमी करण्यासाठीचे केस धुण्याचे द्रावण वापरताना काही सामान्य चुका टाळणे महत्त्वाचे आहे. याशिवाय, नेहमीच्या केस धुण्याच्या द्रावणाप्रमाणेच इतर सर्व पायऱ्या करता येतात. 

• केस आणि टाळू पूर्णपणे पाण्याने ओले करा.
• नाण्याएवढे केस धुण्याचे द्रावण घ्या आणि तळहातावर चोळून फेस तयार करा.
• ते फक्त टाळूवर लावा आणि बोटांच्या टोकांनी हलक्या हाताने मालिश करा.
• पाण्याने केस आणि टाळू व्यवस्थित धुवा.
• औषधी केस धुण्याचे द्रावण वापरत असल्यास, ते दिलेल्या सूचनेनुसारच वापरा.

हेही वाचा: केस वाढीसाठी सर्वोत्तम शॅम्पू

केस तुटणे कमी करण्यासाठी आणि टाळूचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी केसांची निगा राखण्याच्या टिप्स

केसगळती कमी करणारे केस धुण्याचे द्रावण वापरण्यासोबतच, योग्य आहार घेऊन आणि केसगळती वाढवणाऱ्या गोष्टी टाळून केसांची योग्य निगा राखणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. 

निरोगी आणि मजबूत केसांसाठी तुम्ही पुढील गोष्टी कराव्यात:

• प्रथिने आणि लोहयुक्त पदार्थांचा समावेश असलेला संतुलित आहार घ्या.
• पोषक घटकांची कमतरता भरून काढण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
• केस खूप घट्ट बांधणे टाळा.
• अति उष्णतेचा वापर करून केसांची रचना करणे मर्यादित करा.
• ओले केस जोराने विंचरू नका.
• केसांच्या लांबीवर मऊ करणारे द्रावण वापरा.
• खवले येणारा टाळू खाजवणे टाळा.
• कंगवे आणि टॉवेल स्वच्छ ठेवा.
• ताणतणाव नियंत्रित करा आणि पुरेशी झोप घ्या.

केसगळती नियंत्रणासाठीच्या केस धुण्याच्या द्रावणाबाबत गैरसमज आणि सत्य

या विभागात केसगळती रोखण्यासाठी किंवा नियंत्रणात ठेवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या केस धुण्याच्या द्रावणांबाबत असलेले काही सामान्य गैरसमज दूर करूया.

केसगळतीसाठी त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला कधी घ्यावा?

खालील समस्या आढळल्यास त्वरित वैद्यकीय सल्ला घ्यावा, कारण त्या शरीरातील एखाद्या गंभीर समस्येचे लक्षण असू शकतात.

• केस अचानक किंवा मोठ्या प्रमाणात गळत असतील.
• कपाळाजवळील केसांची रेषा किंवा डोक्याच्या वरचा भाग स्पष्टपणे विरळ होत असेल.
• टाळू दुखत असेल, लालसर झाला असेल किंवा त्यावर सूज व दाह दिसत असेल.
• योग्य काळजी घेतल्यानंतरही तीव्र कोंडा कमी होत नसेल.
• संप्रेरकांशी संबंधित समस्या किंवा पोषक घटकांच्या कमतरतेची लक्षणे दिसत असतील.

निष्कर्ष

या लेखातून हे स्पष्ट होते की प्रत्येक व्यक्तीसाठी योग्य ठरेल असे एकच केसगळती कमी करणारे केस धुण्याचे द्रावण नाही. केवळ केसगळती कमी करण्याचा दावा पुरेसा नसतो; तुमच्या टाळूचा प्रकार आणि केसांची समस्या यांना अनुरूप असलेले घटक असलेले केस धुण्याचे द्रावण निवडणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

तेलकट टाळू, खराब झालेले केस किंवा कोरडेपणामुळे केसगळती होत असल्यास, झीलॅब फार्मसीने झीलॅब अतिरिक्त तेल नियंत्रित करणारे केसगळती कमी करण्याचे द्रावण, बायोटिनयुक्त दूध प्रथिन केस धुण्याचे द्रावण आणि जीवनसत्त्व ब५युक्त झीलॅब लाल कांदा केस धुण्याचे द्रावण ही तीन प्रमुख केस धुण्याची द्रावणे निवडली आहेत.

केसांची अधिक चांगली निगा राखण्यासाठी संतुलित आणि पौष्टिक आहार घ्या, नियमितपणे केसांना मऊपणा देणारे द्रावण वापरा आणि टाळूची स्वच्छता योग्य प्रकारे राखा.